Yurtdışında Çalışma
Her ne kadar bazı ülkeler yabancı öğrencilere çeşitli şartlarda çalışma hakkı veriyor olsa da bilinmesi gereken en önemli nokta, yurtdışı eğitim maliyetlerinizi hesaplarken, çalışarak elde edebileceğiniz gelire güvenerek yola çıkmamanızdır. Aksi halde, henüz yaşam koşullarını, çalışma şartlarını ve iş bulma imkânlarını tanımadığınız bir ülkede parasız kalabilirsiniz.
İngiltere’de Öğrenciyken Çalışma
İngiltere’de en az 1 akademik yıllık tam zamanlı bir dil eğitim programına GSV üzerinden kaydolan yabancı öğrencilerin haftada 10 saat çalışma hakkı bulunmaktadır. Bu hak kapsamında öğrencilerin yaptığı işler çoğunlukla garsonluk, temizlik işleri, dağıtım işleri, resepsiyonistlik vb işlerdir.
Bu tür işlerde saat başına ortalama 5-8 Sterlin arası ödeme alınır. Bu da cep harçlığınızın bir kısmı anlamına gelir.
İngiltere’de iş bulmak artık bundan birkaç yıl önce olduğu gibi kolay değildir. AB’ye dâhil olan ülkelerin gençlerinin İngiltere’ye, deyim yerindeyse akın etmesi nedeniyle öğrencilerin çalışabileceği birçok pozisyon yılın önemli bir kısmında kapalıdır. Ancak, dışa dönük olan ve orta düzeyde İngilizce bilen bir öğrenci biraz çabayla para kazanabileceği ve İngilizce pratiğini geliştirebileceği bir iş bulabilir.
İş bulma konusunda bilinmesi gereken bir diğer nokta da büyük şehirlerde daha kolay iş bulunabileceğidir. Özellikle Londra’da yabancı öğrenciler için zengin sayılabilecek imkânlar söz konusudur. Londra’yı, Bringhton ve Bournemouth takip eder.
Eğer İngiltere’de dil eğitimi değil de lisans veya yüksek lisans eğitimi alıyorsanız, bu durumda çalışma hakkınız haftada 10 saat değil, 20 saat olacaktır. Ayrıca, eğitiminizin ardından İngiltere’de bir işte 2 yıl süreyle daha çalışabilirsiniz.
İngiltere’de Yüksek Öğrenim Sonrasında Çalışma (Post Study Work)
Sadece TIER 1 (puan tabanlı) vize kategorisi ile elde edebileceğiniz ve süresi 2 yıl olan bu haktan yararlanmak için İngiltere’de lisans veya yüksek lisans düzeyinde bir eğitim programını tamamlamış veya tamamlamış olmak üzere olmalısınız. Eğitim programınızın ardından veya sonlanmasına yakın bir zamanda bu haktan yararlanabilirsiniz.
Başvurunuzun olumlu sonuçlanması 95 puan alabiliyor olmalısınız;
75 Puan Eğitim kurumundan,
10 Puan İngilizce seviyenizden;
10 Puan Maddi birikimlerinizden.
Puanınızı hesapladıktan sonra gerekli evrakları ve başvuru formunu bu adrese göndermeniz gerekecektir: UK Border Agency, Tier 1, Millburngate House, Milburngate, Durham, DH97 1PA.
Başvurunuzu İngiltere’den yapıyorsanız, yasal kalış süreniz dolmadan en geç bir ay önce gerekli evrakları göndermiş olmalısınız.
Amerika'da Öğrenciyken Çalışma
Yasalara göre ABD’de eğitim almakta olan yabancı öğrenciler (F1 vizesiyle bu ülkede bulunanlar) eğitimlerinin ilk 9 ayında çalışma izni alamaz. Ancak, yüksek öğrenim görmekte olan öğrenciler üniversite kampüsü içinde kütüphane, kafeterya, spor tesisi, yemekhane ve kampüsün genel bakımı gibi işlerde yarı zamanlı çalışabilir.
Kampüs bünyesindeki çalışma eğitimin devam ettiği süre içinde haftada 20 saatle ve yıllık tatil sırasında da haftada 40 saatle sınırlıdır.
Ayrıca, yabancı öğrenciler eğitimleri sırasında veya sonrasında 12 ay boyunca tercihe bağlı pratik tecrübe (Optional Practical Training) adı verilen haklarını kullanarak da maaşlı bir işte çalışabilir.
OPT Nedir?
OPT/Optional Practical Training (Tercihe Bağlı Çalışma Hakkı) En çok yabancı öğrenci ağırlayan ülke olan ABD teorik eğitimin yanında, pratik eğitimde de lider durumdadır. Her ne kadar yabancı öğrencilerin bu ülkede öğrenci vizesiyle (F-1) kampüs dışında yasal çalışma hakkı olmasa da, 1 akademik yıl süren yüksek öğrenim programlarının ardından bu öğrencilerin tercihe bağlı çalışma hakkı bulunmaktadır.
Bu haktan yaralanabilmek için öğrencilerin okullarındaki ilgili birimlere başvuru hakkı eğitim programları bitmeden 90 gün önce başlayıp eğitim programının bitimini takip eden 60 gün boyunca devam eder. Öğrenciler okuldaki danışmanları ve USCIS (US Citizenship and Immigration Service) aracılığıyla gerekli izni alabilir. Bu işlemler için yaklaşık $350 ödemek gerekmektedir.
Gerekli izni alan öğrenci eğitim aldığı alanda edindiği teorik bilgiyi pratiğe geçirmesine olanak veren bir işte (kampüs içinde ya da dışında) tam zamanlı ve en fazla 1 yıl olmak üzere çalışabilir. Çalışma hakkı haftalık 20 saat, tatil dönemlerinde ise 40 olarak belirlenmiştir.
Önemli Uyarı
OPT hakkından faydalanabilmek için son başvuru tarihinin mezuniyeti takip eden 60. gün olduğunu unutmamak gerekir. Bu süre dolmadan önce öğrenci okulun ve USCIS’in onaylayacağı bir iş bulmuş olmalı. Bu da öğrencinin iş aramaya eğitim programı bitmeden aylar önce başlaması gerektiği anlamına gelir. Aksi halde, belirlenen süre içinde uygun bir iş bulamayan öğrenci için OPT fırsatı ortadan kalkacaktır.
Eğitim Alırken Çalışma/Pre-Completion OPT
Bir akademik yıldan daha uzun süreli bir eğitim programına kaydolan öğrencilerin OPT hakkı, eğitim sürecinin ilk yılı dolmadan başlamaz. İlk eğitim yılından sonra OPT hakkı kazanan ve çalışmaya başlayan öğrencilerin bu haklarını devam ettirebilmeleri için lisans düzeyinde en az 12 kredi, yüksek lisans düzeyinde ise 9 kredi almaya devam ediyor olmaları gerekir. Eğitim programı bitmeden OPT hakkını kullanmaya başlayan öğrencilerin en çok dikkat etmesi gereken konu kullandıkları OPT süresinin yarısı kadarının eğitim sonrasında OPT’ye devam etmek istediklerinde bu süreden düşülecek olmasıdır. Örneklemek gerekirse, eğitimi devam ederken OPT hakkının 4 ayını kullanan bir öğrencinin eğitim sonrası için kalan OPT süresi 10 ay olarak hesaplanır, yani çalışılan sürenin yarısı düşülür.
Eğitim Sonrasında Çalışma/Post-Completion
Eğitimi sırasında 1 yıllık çalışma hakkını kullan(a)mayan öğrenciler bu süreyi eksiksiz olarak eğitim sonrasında kullanabilir. Ancak, mezun olduktan sonraki 60 gün içinde işe başlamış olma kuralı göz ardı edilmemelidir. Aksi halde, öğrencinin OPT hakkı ortadan kalkar. Mezun olduktan sonra OPT hakkını kullanacak öğrencilerin haftalık çalışma saati en az 20 olarak belirlenmiştir.
OPT Hakkı için Nasıl Başvurulur?
Öğrenci eğitim süresi dolmadan 90 gün önce ya da mezuniyetini takip eden 60 gün içinde ''Okulundan alacağı onay yazısı; Pasaportu; I-94 formu; İki adet vesikalık fotoğraf; Eksiksiz doldurulmuş I-765 (Employment Authorization - Çalışma Onayı) formu; İş formu; Onay için gerekli tutarı (yaklaşık $350) sağlayarak ve formları okulundaki danışmanıyla kontrol ettikten sonra USCIS’e (Texas Service Center, PO Box 851041 - Mesquite, TX 75185-1041) kurye ile gönderebilir.
OPT Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Tercihe Bağlı Çalışma Hakkı’nı kullanan öğrencilerin yasal statüyle ABD’de kalmaya devam edebilmeleri için dikkat etmeleri gereken noktalar şöyledir: www.uscis.gov/AR-11 adresinden temin edilecek formun işin bulunduğu bölgeye taşındıktan sonraki 10 gün içinde doldurulması; Okuldaki danışmana yeni adresin ve iletişim bilgilerinin açıkça bildirilmesi; OPT hakkı sağlayan eğitim kurumunun gerekli göreceği evrakların işveren, iş adresi, iş başlangıç ve bitiş tarihi gibi bilgilerle doldurulması.
Mezun olduktan sonra OPT hakkını kullananların unutmaması gereken en önemli noktalardan biri de vize türlerinin değişmemiş olması, yani hala F-1 vizesi ile ABD’de bulunuyor olmalarıdır. Bu nedenle F-1 vizesinin getirdiği kısıtlamaların dikkate alınması gerekir. Özellikle bu sure içinde yurtdışına çıkmak isteyenlerin seyahat sırasında I-20, Pasaport, Çalışma Onayı (Employment Authorization Document-EAD) ile işverenden alınacak çalışma yazısını yanlarında bulundurmaları şarttır.
INTERN NEDİR?
ABD için geçerli J-1 vize türüyle elde edilebilen ve çoğunlukla 12 ay süren, tam zamanlı çalışma hakkıdır. Bu hakla yabancı öğrenciler ve genç işadamları eğitim aldıkları veya iş tecrübesi sahibi oldukları alanda çalışma şansı bulurlar.
Katılımcı ’’Internship’’ aracılığıyla uzmanlaşmak istenilen iş kolunun farklı bir kültürde nasıl ele alındığını görme şansı bulur, daha geniş bir açıdan iş hayatını değerlendirme imkânı yakalar, sürekli İngilizce konuşarak akıcı bir İngilizceye sahip olur ve tüm bunlarla birlikte para da kazanır.
Bir ’’Intern’’ çalıştığı süre boyunca saat başına $7.00 ile $14.00 arasında değişen oranlarda maaş alır. Haftada ortalama 35 saat çalışarak hem genel yaşam giderlerini karşılayabilir, hem de mütevazı de olsa birikim yapabilir. Haftada 40 saatten daha fazla çalışmadığı sürece, katılımcı mesaiye kalmış olsa bile, işvereninden ek mesai ücreti gibi bir beklenti içinde olmamalıdır.
Intern Olabilmek için Gerekli Koşullar
20-35 yaşları arasında olmak; Çalışılacak alanda en az 2 yıllık eğitim almış öğrenci olmak ya da ilgili bölümden en fazla 12 ay önce mezun olmuş olmak; Yeterli düzeyde (orta-üzeri) İngilizce bilmek.
Ne Tür İşlerde Çalışılır?
Turizm&Otel İşletmeciliği; Sosyal Hizmetler; Kitle İletim Araçları; Kültür Endüstrisi; Mühendislik; Eğitim; İşletme, Muhasebe.
Konaklama
Amerikalı bir işveren tarafından Intern ya da Trainee olarak kabul edilen adayların çok büyük bir kısmına iş teklifleri sunulurken işverenin sağladığı konaklama imkânlarına ilişkin bilgi de verilir. İşverenin konaklama sağlıyor olması durumunda konaklama ücreti ya maaştan düşülecektir ya da işveren nakit ödeme bekleyecektir.
TRAINEE NEDİR?
Internship programından farklı olarak, Trainee programı yaş ve iş tecrübesi açısından daha ileride bulunan adaylar için geçerlidir. İş kategorileri ve kazanç düzeyi aynıdır. Bir adayın Trainee olabilmesi için üniversiteden ne zaman mezun olduğuna bakılmaksızın 35 yaşını geçmemiş olmasına dikkat edilir.
Trainee Olabilmek için Gerekli Koşullar
20-35 yaşları arasında olmak; Bir üniversite diplomasına sahip olmak ve staj yapılacak alanda en az 1 yıl boyunca iş tecrübesi kazanmış olmak; veya Eğitim alınan alandan farklı bir alanda staj yapılacaksa o iş alanında 5 yıl iş tecrübesi kazanmış olmak; Yeterli düzeyde (orta-üzeri) İngilizce bilmek.
Konaklama
Amerikalı bir işveren tarafından Intern ya da Trainee olarak kabul edilen adayların çok büyük bir kısmına iş teklifleri sunulurken işverenin sağladığı konaklama imkânlarına ilişkin bilgi de verilir. İşverenin konaklama sağlıyor olması durumunda konaklama ücreti ya maaştan düşülecektir ya da işveren nakit ödeme bekleyecektir.
Katılımcılar işverenin sürekli ya da geçici olmak üzere sağladığı imkânlardan yararlanilbidiği gibi kendi çabalarıyla bulacakları ya da buldukları ev, hostel vb yerlerden de faydalabilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta katılımcının kendi çabasıyla bulduğu konaklama için ödemesi gereken ücret ve bu yerin işyerine yakınlığıdır.
Kanada'da Öğrenciyken Çalışma
Bu ülkede eğitim almayı planlıyorsanız şunu mutlaka not edin: Kanada’da bir öğrenci olarak yasal bir işte çalışmak neredeyse imkânsızdır. Bu yüzden, eğitim ve genel yaşam giderleriniz için gerekli olan tutara sahip değilseniz, Kanada’ya gitmeden önce bir kez daha düşünün. Amerika’da olduğu gibi 9 aylık bekleme süresinin ardından çalışma hakkı elde edersiniz, ancak bu hak iş garantisi anlamına gelmez. Yine Amerika’da olduğu gibi, ancak öğrencisi olduğunuz üniversitenin kampüsü içinde yarı zamanlı bir iş bulabilirseniz çalışırsınız. Bunun dışında, bir yüksek öğrenim diplomasını bu ülkede eğitim veren bir kurumdan aldıysanız 1 yıl boyunca çalışma hakkınız bulunur.
Avustralya'da Öğrenciyken Çalışma
İngiltere gibi bu ülke de yabancı öğrencilere çalışma izni verir. Fakat bu haktan yararlanabilmek için Avustralya’ya vardıktan ve eğitim programınıza başladıktan sonra gerekli başvuruda bulunabilirsiniz. Gider gitmez çalışma hakkınız elinizde olmayacaktır. Çalışma izni veren bir öğrenci vizesi aldığınızda, öğrenim gördüğünüz kurumda dersleriniz devam ettiği sürece haftada 20 saat çalışma iznine sahip olursunuz. Tatil zamanlarında daha uzun süreli çalışabilirsiniz. Avustralya'da çalışarak kazanacağınız para bütçenize katkı sağlayabilir, ancak tek gelir kaynağınız olmamalıdır.
Yeni Zelanda'da Öğrenciyken Çalışma
Bu ülkede eğitim görmek isteyen yabancıların haftada 13 saat kadar çalışma hakları vardır. Ancak bunun için de en az 6 aylık bir eğitim programına kayıtlı olmak gerekir. Bu tür bir programa kaydolarak Yeni Zelanda’ya giden öğrenciler, ülke içinde resmi makamlara başvurarak çalışma hakkı elde eder.
Almanya'da Öğrenciyken Çalışma
Almanya’da dil eğitimi gören bir öğrenciyseniz çalışma izniniz bulunmamaktadır. Ancak bir yüksek öğrenim kurumunda tam zamanlı eğitim alıyorsanız yıllık toplam 90 gün ya da 180 yarım gün çalışma hakkına sahip olursunuz. Öğrenciyken elde edilen gelir vergiden muaftır.